ហេតុដែល ជាទំនងនាំឲ្យកើតព្រះត្រៃបិដកបោះពុម្ពឡើងបាន ព្រោះអាស្រ័យនូវគុណសម្បត្តិច្រើនយ៉ាង គឺព្រះករុណាជាអម្ចាស់ជីវិតលើត្បូង ទ្រង់ប្រកបដោយព្រះរាជសទ្ធាក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ទ្រង់មានព្រះចិន្តាប្រាថ្នានឹងឲ្យអ្នកកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនា រៀនសូត្រឲ្យបានចេះដឹងឡើង ហើយប្រព្រឹត្តតាមសេចក្តីចេះដឹងនោះផង ព្រមទាំងរាជការប្រូតិកតូរ៉ាត៍និងអស់លោកកុង្សីយ៍សេនាបតី លោកក៏មានសេចក្តីសង្គ្រោះដល់ពួកមហាជនក្នុងប្រទេសកម្ពុជានេះ ឲ្យមានគម្ពីរក្បួនច្បាប់យ៉ាងត្រឹមត្រូវ ជាគោលចារឹកផង, អាស្រ័យនឹងប្រាក់ចំណូលរបស់មហាជនដែលមានសេចក្តីជ្រះថ្លា ។
\
ព្រះ
ត្រៃបិដកនេះ ចាប់ផ្តើមធ្វើតាំងពីឆ្នាំមមែត្រីស័ក ពុទ្ធសករាជ
២៤៧២ ត្រូវ គ្រិស្តសករាជ ១៩៣០ ។
បើគិតតាំងពីការផ្តើមផ្ទៀងផ្ទាត់ប្រែព្រះត្រៃបិកក្នុងគ.ស ១៩២៩
មកទល់ ១៩៦៨ ទើបបានចប់សព្វគ្រប់ ហើយបានបោះពុម្ពស្រេចទាំង
១១០ភាគ គឺអស់រយៈកាល ៣៩ ឆ្នាំគត់ ។
ឯព្រះត្រៃបិដកដែលបោះពុម្ពក្នុងសម័យនេះ មានចំនួន ១១០ភាគជាសៀវភៅ ក្នុងសៀវភៅនីមួយៗ មានទាំងបាលីទាំងសម្រាយ បាលីនៅទំព័រខាងឆ្វេង សម្រាយនៅទំព័រខាងស្តាំ គ្រប់សៀវភៅទាំងអស់ ។
អំពីប្រយោជន៍នៃការប្រែព្រះត្រៃបិដក ៖ អ្នកកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនា គួរតែលើកទឹកចិត្តឲ្យឡើងមកកាន់សេចក្តីជ្រះថ្លា ក្នុងការប្រែព្រះត្រៃបិដកនិងការរៀបរៀងសេចក្តីជាសម្រាយនោះឲ្យ យ៉ាងច្រើន ព្រោះការផ្ទៀងផ្ទាត់បាលីឲ្យត្រឹមត្រូវ ហើយប្រែចេញមកជាសម្រាយបោះពុម្ពនេះ ជាកិច្ចមានប្រយោជន៍ច្រើនប្រការណាស់ មានប្រយោជន៍ដូច្នេះគឺ៖
១. សេចក្តីសម្រាយងាយមើល ងាយស្តាប់ជាងបាលី ព្រោះលោកអ្នកប្រែបានរិះគិតរកទំនងសេចក្តីឲ្យស្រួលមើល ស្រួលស្តាប់រួចជាស្រេច ។
២. ធ្វើដំណឹងពុទ្ធសាសនា តាំងអំពីដើមដរាបដល់ចុង គឺតាំងអំពីព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធមិនទាន់ចូលនិព្វាន រហូតមកដល់ឥឡូវនេះ ឲ្យរាក់ ឲ្យងាយឡើង មិនកំបាំង បាត់ជ្រៅពេក ។
៣. បើពុទ្ធបរិស័ទមានបំណងរៀននិងប្រតិបត្តិតាម សីល សមាធិ បញ្ញា ក៏មានបរិបូណ៌ក្នុងព្រះត្រៃបិដកនោះសព្វគ្រប់ ។
៤. ព្រះត្រៃបិដកនេះ បានអណ្តែតត្រសែតឬប្រសូតចេញចាកផ្ទៃនៃមាតា គឺព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាបរមសាស្តានៃពុទ្ធមាមិកជននោះជ្រះស្រឡះហើយ ឲ្យឃើញបា្រកដដល់ភ្នែកយើងគ្រប់គ្នា ដោយមិនលំបាកងាករកប៉ុន្មានឡើយ ។
៥. យើងរាល់គ្នាដែលបានព្រះត្រៃបិដកបោះពុម្ព បាលីម្ខាងសម្រាយម្ខាងនេះ ប្រៀបដូចជាបានប្រទីបឬគោមធំពីរជួរតាំងនៅអមផ្លូវទាំងពីរខាង ដែលជាផ្លូវដើរទៅរកទីក្សេមក្រាន្ត ជាផ្លូវដែលអ្នកឥតសំណាងមិនត្រូវការបានចូលដើរជ្រៀតបៀតទៅជា មួយផងបានឡើយ ។
៦. ប្រទេសយើងជាប្រទេសមានសំណាងខ្ពស់ មានលាភធំណាស់ដែលបានព្រះត្រៃបិដកមួយចប់ ទុកដូចជាមានពីរចប់ ព្រោះបោះពុម្ពបាលីម្ខាង សម្រាយម្ខាងនេះ ហាក់ដូចជាបានថ្នាំឱសថ ពីរបំពង់កែវ ថ្នាំឱសថនេះនឹងអាចរម្ងាប់រោគច្រើនយ៉ាង មានរោគគ្រុនក្តៅក្រហាយ គឺសេចក្តីវិវាទទាស់ទែងខ្វែងគំនិតគ្នាជាដើម និងសេចក្តីសង្ស័យមិនដាច់ស្រេចជាយូរមកហើយនោះ ឲ្យបានសះស្បើយជាប្រាកដ ។
ព្រះត្រៃបិដកនេះ មិនមែនមានតែក្នុងប្រទេសយើងទេ ប្រទេសឯទៀតៗដូចប្រទេសសៀម ភូមា ស្រីលង្កា និងអឺរ៉ុបជាដើមក៏មានដែរ, ប្រទេសទាំងនោះ គេក៏បានផ្ទៀងផ្ទាត់បោះពុម្ពហើយ ប៉ុន្តែបោះពុម្ពសុទ្ធតែភាសាបាលីសុទ្ធ មិនទាន់បានប្រែជាសម្រាយឲ្យចប់សព្វគ្រប់ ដូចប្រទេសយើងដែលបានប្រែចប់ បានបោះពុម្ពស្រេចហើយនេះទេ ។
បណ្តាសៀវភៅព្រះត្រៃបិដក ១១០ភាគនោះ ចែកជាព្រះវិន័យ ១៣ភាគ ជាព្រះសូត្រ ៦៣ភាគ ជាព្រះអភិធម្ម៣៤ភាគ ។ តាំងអំពីព្រះបរមគ្រូទ្រង់យាងចូលព្រះនិព្វានទៅ រហូតដល់សព្វថ្ងៃនេះ ក្នុងគម្ពីរដីកា ឬក្បួនច្បាប់ ពង្សាវតារណាៗ ក៏មិនដែលឮថា មានគេប្រែព្រះត្រៃបិដកចប់សព្វគ្រប់យ៉ាងនេះឡើយ ។ ដែលតំណាលមកក្នុងគម្ពីរបាលី មានគម្ពីរមហាវង្សជាដើមនោះថា តាំងពីពុទ្ធសករាជទី ១ គឺជាឆ្នាំដែលព្រះបរមសាស្តាយាងចូលបរិនិព្វានទៅថ្មីៗនោះ ព្រះអរហន្ត៥០០អង្គ មានព្រះមហាកស្សបៈជាដើម លោកប្រជុំគ្នាធ្វើសង្គាយនាជាដំបូង ផ្ទៀងផ្ទាត់ព្រះពុទ្ធវចនៈឲ្យតាំងនៅដូចដើម មានព្រះបាទអជាតសត្រូវជាពុទ្ធសាសនូបត្ថម្ភក៍ ធ្វើចំនួន៧ខែ ទើបបានរួចសេ្រច ព្រះពុទ្ធសាសនាក៏តាំងនៅមាំមួនបានជាយូរអង្វែង តពីនោះមកបានសង្គាយនា៤ដងទៀត គឺសង្គាយនាទី២ ទី៣ ទី៤ ទី៥ ។
ឯសង្គាយនាទី ២ ទី៣ ទី៤ នោះមិនមានប្លែកគ្នាអំពីសង្គាយនាទី១ នោះប៉ុន្មានទេ គឺគ្រាន់តែផ្ទៀងផ្ទាត់ពុទ្ធវចនៈឲ្យត្រឹមត្រូវដូចបឋមសង្គាយនា ប៉ុណ្ណោះ, ដល់មកសង្គាយនាទី៥ ទើបមានការប្លែកគ្នាបន្តិច ព្រោះបានលោកព្រះពុទ្ធវចនៈចារឹកដាក់លើស្លឹករឹត ប៉ុន្តែនឹងមានតំណាលថា បានប្រែពុទ្ធភាសិតចាកបាលីមកជាសម្រាយ សូម្បីតែម្តងក៏ទេសោះ គ្រាន់តែបានផ្ទៀងផ្ទាត់ពុទ្ធវចនៈ គឺព្រះត្រៃបិដកនេះឲ្យត្រឹមត្រូវនៅដូចដើម និងប្រែចាកសីហឡភាសាមកជាមគធភាសា គឺភាសាបាលីប៉ុណ្ណោះ ។
អស់លោកអ្នកដែលបានចាប់មើលសៀវភៅព្រះត្រៃបិដក គួរជ្រាបហេតុដែលជាការក្រលំបាកយ៉ាងអស្ចារ្យ ដូចបានរៀបរាប់មកហើយខាងដើមនោះ ឲ្យសព្វគ្រប់ទៅផង ទើបនឹងមានសេចក្តីរីករាយក្នុងចិត្តរឹងរឹតតែកើតជ្រះថ្លាឡើងជា ឧឡារភាពថែមទៀត ។ (អានលម្អិតនៃអត្តបទនេះ)
ឯព្រះត្រៃបិដកដែលបោះពុម្ពក្នុងសម័យនេះ មានចំនួន ១១០ភាគជាសៀវភៅ ក្នុងសៀវភៅនីមួយៗ មានទាំងបាលីទាំងសម្រាយ បាលីនៅទំព័រខាងឆ្វេង សម្រាយនៅទំព័រខាងស្តាំ គ្រប់សៀវភៅទាំងអស់ ។
អំពីប្រយោជន៍នៃការប្រែព្រះត្រៃបិដក ៖ អ្នកកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនា គួរតែលើកទឹកចិត្តឲ្យឡើងមកកាន់សេចក្តីជ្រះថ្លា ក្នុងការប្រែព្រះត្រៃបិដកនិងការរៀបរៀងសេចក្តីជាសម្រាយនោះឲ្យ យ៉ាងច្រើន ព្រោះការផ្ទៀងផ្ទាត់បាលីឲ្យត្រឹមត្រូវ ហើយប្រែចេញមកជាសម្រាយបោះពុម្ពនេះ ជាកិច្ចមានប្រយោជន៍ច្រើនប្រការណាស់ មានប្រយោជន៍ដូច្នេះគឺ៖
១. សេចក្តីសម្រាយងាយមើល ងាយស្តាប់ជាងបាលី ព្រោះលោកអ្នកប្រែបានរិះគិតរកទំនងសេចក្តីឲ្យស្រួលមើល ស្រួលស្តាប់រួចជាស្រេច ។
២. ធ្វើដំណឹងពុទ្ធសាសនា តាំងអំពីដើមដរាបដល់ចុង គឺតាំងអំពីព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធមិនទាន់ចូលនិព្វាន រហូតមកដល់ឥឡូវនេះ ឲ្យរាក់ ឲ្យងាយឡើង មិនកំបាំង បាត់ជ្រៅពេក ។
៣. បើពុទ្ធបរិស័ទមានបំណងរៀននិងប្រតិបត្តិតាម សីល សមាធិ បញ្ញា ក៏មានបរិបូណ៌ក្នុងព្រះត្រៃបិដកនោះសព្វគ្រប់ ។
៤. ព្រះត្រៃបិដកនេះ បានអណ្តែតត្រសែតឬប្រសូតចេញចាកផ្ទៃនៃមាតា គឺព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាបរមសាស្តានៃពុទ្ធមាមិកជននោះជ្រះស្រឡះហើយ ឲ្យឃើញបា្រកដដល់ភ្នែកយើងគ្រប់គ្នា ដោយមិនលំបាកងាករកប៉ុន្មានឡើយ ។
៥. យើងរាល់គ្នាដែលបានព្រះត្រៃបិដកបោះពុម្ព បាលីម្ខាងសម្រាយម្ខាងនេះ ប្រៀបដូចជាបានប្រទីបឬគោមធំពីរជួរតាំងនៅអមផ្លូវទាំងពីរខាង ដែលជាផ្លូវដើរទៅរកទីក្សេមក្រាន្ត ជាផ្លូវដែលអ្នកឥតសំណាងមិនត្រូវការបានចូលដើរជ្រៀតបៀតទៅជា មួយផងបានឡើយ ។
៦. ប្រទេសយើងជាប្រទេសមានសំណាងខ្ពស់ មានលាភធំណាស់ដែលបានព្រះត្រៃបិដកមួយចប់ ទុកដូចជាមានពីរចប់ ព្រោះបោះពុម្ពបាលីម្ខាង សម្រាយម្ខាងនេះ ហាក់ដូចជាបានថ្នាំឱសថ ពីរបំពង់កែវ ថ្នាំឱសថនេះនឹងអាចរម្ងាប់រោគច្រើនយ៉ាង មានរោគគ្រុនក្តៅក្រហាយ គឺសេចក្តីវិវាទទាស់ទែងខ្វែងគំនិតគ្នាជាដើម និងសេចក្តីសង្ស័យមិនដាច់ស្រេចជាយូរមកហើយនោះ ឲ្យបានសះស្បើយជាប្រាកដ ។
ព្រះត្រៃបិដកនេះ មិនមែនមានតែក្នុងប្រទេសយើងទេ ប្រទេសឯទៀតៗដូចប្រទេសសៀម ភូមា ស្រីលង្កា និងអឺរ៉ុបជាដើមក៏មានដែរ, ប្រទេសទាំងនោះ គេក៏បានផ្ទៀងផ្ទាត់បោះពុម្ពហើយ ប៉ុន្តែបោះពុម្ពសុទ្ធតែភាសាបាលីសុទ្ធ មិនទាន់បានប្រែជាសម្រាយឲ្យចប់សព្វគ្រប់ ដូចប្រទេសយើងដែលបានប្រែចប់ បានបោះពុម្ពស្រេចហើយនេះទេ ។
បណ្តាសៀវភៅព្រះត្រៃបិដក ១១០ភាគនោះ ចែកជាព្រះវិន័យ ១៣ភាគ ជាព្រះសូត្រ ៦៣ភាគ ជាព្រះអភិធម្ម៣៤ភាគ ។ តាំងអំពីព្រះបរមគ្រូទ្រង់យាងចូលព្រះនិព្វានទៅ រហូតដល់សព្វថ្ងៃនេះ ក្នុងគម្ពីរដីកា ឬក្បួនច្បាប់ ពង្សាវតារណាៗ ក៏មិនដែលឮថា មានគេប្រែព្រះត្រៃបិដកចប់សព្វគ្រប់យ៉ាងនេះឡើយ ។ ដែលតំណាលមកក្នុងគម្ពីរបាលី មានគម្ពីរមហាវង្សជាដើមនោះថា តាំងពីពុទ្ធសករាជទី ១ គឺជាឆ្នាំដែលព្រះបរមសាស្តាយាងចូលបរិនិព្វានទៅថ្មីៗនោះ ព្រះអរហន្ត៥០០អង្គ មានព្រះមហាកស្សបៈជាដើម លោកប្រជុំគ្នាធ្វើសង្គាយនាជាដំបូង ផ្ទៀងផ្ទាត់ព្រះពុទ្ធវចនៈឲ្យតាំងនៅដូចដើម មានព្រះបាទអជាតសត្រូវជាពុទ្ធសាសនូបត្ថម្ភក៍ ធ្វើចំនួន៧ខែ ទើបបានរួចសេ្រច ព្រះពុទ្ធសាសនាក៏តាំងនៅមាំមួនបានជាយូរអង្វែង តពីនោះមកបានសង្គាយនា៤ដងទៀត គឺសង្គាយនាទី២ ទី៣ ទី៤ ទី៥ ។
ឯសង្គាយនាទី ២ ទី៣ ទី៤ នោះមិនមានប្លែកគ្នាអំពីសង្គាយនាទី១ នោះប៉ុន្មានទេ គឺគ្រាន់តែផ្ទៀងផ្ទាត់ពុទ្ធវចនៈឲ្យត្រឹមត្រូវដូចបឋមសង្គាយនា ប៉ុណ្ណោះ, ដល់មកសង្គាយនាទី៥ ទើបមានការប្លែកគ្នាបន្តិច ព្រោះបានលោកព្រះពុទ្ធវចនៈចារឹកដាក់លើស្លឹករឹត ប៉ុន្តែនឹងមានតំណាលថា បានប្រែពុទ្ធភាសិតចាកបាលីមកជាសម្រាយ សូម្បីតែម្តងក៏ទេសោះ គ្រាន់តែបានផ្ទៀងផ្ទាត់ពុទ្ធវចនៈ គឺព្រះត្រៃបិដកនេះឲ្យត្រឹមត្រូវនៅដូចដើម និងប្រែចាកសីហឡភាសាមកជាមគធភាសា គឺភាសាបាលីប៉ុណ្ណោះ ។
អស់លោកអ្នកដែលបានចាប់មើលសៀវភៅព្រះត្រៃបិដក គួរជ្រាបហេតុដែលជាការក្រលំបាកយ៉ាងអស្ចារ្យ ដូចបានរៀបរាប់មកហើយខាងដើមនោះ ឲ្យសព្វគ្រប់ទៅផង ទើបនឹងមានសេចក្តីរីករាយក្នុងចិត្តរឹងរឹតតែកើតជ្រះថ្លាឡើងជា ឧឡារភាពថែមទៀត ។ (អានលម្អិតនៃអត្តបទនេះ)
Comments